Iʻa anamua

iʻa anamua

E tusa ai ma le mea e foliga mai i le taimi muamua, o iʻa e le o ni manu o se taimi lata mai, ae o lo latou i ai e faitau miliona o tausaga. I lenei tusitusiga o le a tatou talanoa ai e uiga i nisi o nei manu na tufatufaina se nofoaga ma dinosaurs latou lava ma isi anamua meaola. Matou te vaʻai i le mea ua taʻua iʻa anamua.

Dunkleosteus

O le Dunkleosteus e ona le aiga o iʻa arthrodylar placoderm (o latou na muamua vertebrate iʻa ma auvae). Na iai i le vaitaimi o Devonia, tusa o le vaitaimi i le va o le 380-360 miliona tausaga.

O lenei iʻa anamua na faʻailoaina mai e se lauiloa, faʻauluuluga ulu ma auvae tetele. O nei auvae faʻaalia oga o nifo mataʻutia. O se mea na tupu na avea ai o ia ma se tasi o sili ona oti ma sili ona oti manu feʻai i le sami na vaʻai.

anamua fossil iʻa

O se lapoʻa tele, latalata i le sefulu mita ma sili atu i le tolu tone i le mamafa, tuu i le pito i luma o le filifili meaai.

O toega muamua o lenei mea mataʻina na mauaina e le saienisi o Jay Terrell i le 1867 i le auvai o le Vaituloto o Iago Erie (Ohaio). O nei toega e fesoʻotaʻi ma le eria o le ulupoo ma le ipu o le dorsal. E ui lava na maua mulimuli ane ni ponaivi o lenei iʻa, ae na o le amataga o le XNUMX seneturi na mafai ai ona toe fausiaina saʻo ma sili atu le saʻo o le tino moni o lenei manu.

Xiphactinus

O lenei iʻa e le manaʻomia se tele ufiufi tusi e malamalama ai i lana matafaioi i le taimi o lona i ai, o le uiga o lona igoa fai mai ia uma: "pelu fin". Peitai, o le a ou taumafai e taʻu atu ia te oe mea uma e uiga ia te ia.

Ulupoʻo iʻa muaʻoi

O lenei iʻa sa i le vaega o iʻa teleost sa nonofo ai vai o le moana i tua i le Cretaceous. O lona fale saʻo lava o le itu i saute ma sautesisifo o le Iunaite Setete, ae na faʻapipiʻiina foʻi isi nofoaga latalata i Amerika Tutotonu ma Saute.

O se manu e iai lona tino faaumiumi, tusa ma le 4,3 mita le umi, ma e oʻo foi i le 6 mita. O lona uiga taua o pupuni ponaivi na sosolo mai ai ma iʻu ina faʻaofiina i totonu o le apa. O nei palota na faʻatagaina o ia e aau ma le agavaʻa ma maua na gaioiga tonu o le a ia maua ai ona tagata afaina.

Ae o ana aupega autu sa i luga o lona ulu. O se ulu mafolafola, sa i ai ni auvae tetele ma taufaafefe.

Ma o le Xiphactinus o se tagata faʻamataʻu ma mataitusi tetele. E iai le talitonuga o lona fia 'ai tele na maua ai le tele o manu feʻai, ma mafua ai ona fafagaina ituaiga o manu laʻitiiti, e oʻo lava i le kanivale. Faʻamaoniga o le mulimuli o mea na maua fossil o loʻo faʻatutuina toega o talavou faʻataʻitaʻiga i totonu o le manava o tagata matutua tagata.

I le iuga, fai atu e uiga ia te ia atonu e le o se nofo toʻatasi manu, ae na suia le olaga i ni vaega toʻaitiiti ma se numera toʻaitiiti o kopi.

Cretoxyrhina

Cretoxyrhina atonu o le muamua malie e nofoia le paneta Lalolagi. Sa soifua i le faaiuga o le Cretaceous, tusa o le 100 miliona tausaga talu ai. Ua faaigoa o le "ginsu shark."

O lenei malie e mafai ona tupu aʻe i le 7 mita le umi, o le lapoʻa e tai tutusa ma le paʻe paʻepaʻe tele i aso nei, e foliga tutusa ma ia.

Malie malie

O se manu feʻai ma o se faataʻitaʻi manu. O lona auvae na faʻatumuina e ni naifi maamaʻai na oʻo i le 7 senitimita lona umi. O nei nifo na fausiaina auvae e lua: o le tasi i luga ma 34 nifo, ma le tasi i lalo ma 36 nifo, i laina manino uma.

Na fafagaina lava meaola uma o le sami na nonofo i ona tafatafa, lea na faʻatamaiaina ma lona malosi 'u, lea i sina faigofie ma le liliu o le ua mafai mafai ona' otiʻoti soʻo se tino vavaeʻese. E leai se masalosalo o se tasi lea o manu e sili ona fefefe i ona taimi, lea na luluina le fefe i mea uma na alu i ai.

Squalikorax

O leisi o malie malie o le Squalicorax, e pei o le Cretoxyrhina, na ola i lona olaga i le faaiuga o le Cretaceous.

O ona foliga mai fafo na mautinoa lava e tali tutusa ma foliga o se malie faʻaonapo nei, e sili ona faʻapitoa lava o le taika tani. Na fua ile 5 mita le umi, e ui na masani ona maua ile averesi ole umi e ova atu ile 2 mita. O lona maualuga sa le sili atu foi nai lo 2.5-3 mita.

Na tuʻuina mai i le tele o nifo, na faʻatagaina ai na te fasia se oti feololo, ma le faia o amio leaga i isi taimi.

E tatau ona maitauina e leʻo uma iʻa anamua na iu lava ina mou atu, ae o loʻo i ai lava isi ituaiga na matua teteʻe lava i le alu o taimi ma o loʻo ia i tatou nei. Lenei o le a matou tuuina atu ni mataupu:

Faʻafefiloi

O le hagfish po o le mixine o loʻo i totonu o le vaega o agnate iʻa. Ua taʻua foi i latou o fafine faataulaitu poʻo hyperotretos, ma o le taimi nei e tusa ma le 60 ituaiga eseese ua uma ona lisiina.

O iʻa na ma ni tino faaumiumi o loʻo ufiufi i se vailaʻau. E leai ni auvae. Nai lo latou i ai ni fausaga e lua e pei o tentacles ma latou te mafaia ai ona miti gaioiga.

Latou te masani ona 'aʻai i le viscera, mafai ona ulu atu i le tino o manu ola e' aina i latou i totonu, faʻafetai i la latou laulaufaiva ma le agavaʻa agamalu. Latou te le lava ni talimalo lagona, ma o latou mata e matua le lava atinae.

Latou i ai i totonu o le sili muamua primebrate manu o meaola o loʻo iai nei ma meaola eseese.

lancetfish

lancetfish

A maitauina se Lancetfish oe le tau poto masani i le zoology ia iloa o lenei iʻa e sau mai anamua. E i ai se moni muaʻi taimi ma mataʻutia foliga.

O le mea e sili ona oomi ma mataʻutia e uiga i lenei manu atonu o ona auvae ma e folau i lona tua, o le mea moni e leai se mea e sili atu nai lo le tele dorsal fin. E mafai ona fua atu i le lua mita le umi.

O se manu feʻai e 'ai i tamai iʻa, crustacea, cephalopods, ma isi.

Arowana

Arowana

O le iʻa Arowana e aofia ai le vaega o osteoglosides, manu na i ai i le vaitaimi Jurassic. O lenei manu e mau i vaega o le Vaitafe o Amazon ma eria o Aferika, Asia ma Ausetalia.

O ni manu uiga ese, aua mafai ona oso i luga i le lua mita i luga aʻe o le vai. O lenei agavaʻa e faʻaaogaina e puʻe ai manulele poʻo isi ituaiga o manu. Lenei valaʻaulia e faʻavasega latou o ni vavaʻai leaga.


O mataupu o le tusitusiga e tausisi ia tatou mataupu silisili o amio lelei faʻatonu. E lipotia se mea sese kiliki iinei.

Ia avea muamua ma faamatalaga

Tuʻu lau faamatalaga

o le a le lomia lou tuatusi imeli.

*

*

  1. E tali atu mo faʻamatalaga: Miguel Ángel Gatón
  2. Faamoemoega o faʻamatalaga: Pulea le SPAM, faʻamatalaga pulega.
  3. Tulaga faʻatulafonoina: Lau maliega
  4. Fesoʻotaʻiga o faʻamatalaga: O faʻamatalaga o le a le fesoʻotaʻi atu i isi vaega vagana i tulafono faʻatulafonoina.
  5. Teuina o faʻamatalaga: Faʻamaumauga tuʻufaʻatasia e Occentus Networks (EU)
  6. Aia Tatau: I soo se taimi e mafai ai ona e faʻatapulaʻaina, toe maua ma aveʻese au faʻamatalaga.